Κυριακή Παγδάτογλου: Θα μπορούσαν να είχαν σωθεί ανθρώπινες ζωές από τον κορονοϊό

Η πνευμονολόγος του νοσοκομείου Τρικάλων που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της μάχης από την αρχή της πανδημίας, μιλά στον «δ»για τα όσα συγκλονιστικά βίωσε στην κλινική covid

 

Της Αφροδίτης Νανάκη

 

Η πνευμονολόγος, εντατικολόγος και διευθύντρια ΤΕΠ του Νοσοκομείου Τρικάλων κ. Κυριακή Παγδάτογλου, ανήκει στην ιατρική γενιά που αναμετρήθηκε με το θεριό, αφού η επιστημονική της ιδιότητα την τοποθέτησε στην πρώτη γραμμή της μάχης από τη στιγμή που ο κορονοϊός έκανε την εμφάνισή του στο νομό.

Είναι ο άνθρωπος που μαζί με τους στενούς της συνεργάτες συναδέλφους γιατρούς, νοσηλευτές και βοηθητικό προσωπικό, πέρασαν μήνες απομονωμένοι στον τέταρτο όροφο του ιδρύματος- στην “Σπιναλόγκα” όπως τον αποκαλεί χαρακτηριστικά- δίνοντας έναν άνισο αγώνα για να κρατήσουν στη ζωή δεκάδες συνανθρώπους τους που συνέρρεαν καθημερινά στο νοσοκομείο με βαριάς μορφής νοσηρότητα.

Είχαν τα μέσα και τις γνώσεις για να αντιμετωπίσουν τον ιό; Κοιτώντας σήμερα πίσω και με την εμπειρία που έχει αποκτηθεί, εκτιμά ότι θα μπορούσαν να είχαν σωθεί ανθρώπινες ζωές; Θυμάται περιπτώσεις ασθενών που πάλεψαν και ηττήθηκαν ή βγήκαν νικητές; Βίωσε ως γιατρός στην κλινική covid κοινωνικό ρατσισμό; Τονκορονοϊό τον νικήσαμε;

Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά στον «δ» για αυτά τα δύο δύσκολα χρόνια της πανδημίας και τα όσα συγκλονιστικά έζησε:

 

Θα σας γυρίσω πίσω, δυόμιση και πλέον χρόνια, την άνοιξη του 2020, όταν οι ειδήσεις από το νοσοκομείο του Μπέργκαμο στη Β. Ιταλία παγώνουν τον πλανήτη. Τι κλίμα επικρατεί στο νοσοκομείο Τρικάλων; Γιατροί, νοσηλευτές, εργαζόμενοι πως αντιδρούν;

 

Το να είναι τόσο κοντά σου μια τόσο δραματική κατάσταση είναι κάτι που το περιμένεις ότι θα επηρεάσει και εσένα. Και μάλιστα όταν είχε προηγηθεί λίγο πριν ο χαρακτηρισμός από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας σαν πανδημία, καταλαβαίνεις ότι τα πράγματα αρχίζουν και δυσκολεύουν. Άρα πέρα από τον φόβο και την αμηχανία, υπάρχει και ο συγκεκριμένος φόβος πώς θα μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε, ξέροντας γενικά τα προβλήματα τα οποία υπάρχουν. Πολλές φορές διασκεδάζονταν οι εντυπώσεις και σκέφτεσαι ότι ναι μεν μπορεί να μην έχει τα στρατιωτικά ρεο που μεταφέρουν τις σορούς, αλλά κάτι ανάλογα θα έρθει, όπως και έγινε τελικά.

 

Ποιες ήταν οι πρώτες σας σκέψεις, οι πρώτες ενέργειες όταν η πανδημία άρχισε να μας πλησιάζει απειλητικά;

 

Έτσι κι αλλιώς ως επαγγελματίες, ως λειτουργοί της υγείας κυκλοφορούμε και λειτουργούμε μέσα στο χώρο του νοσοκομείου. Προσπαθήσαμε και κάναμε μαζί με την υπόλοιπη δουλειά μας, την προετοιμασία μας όσον αφορά στην μελέτη των πρωτοκόλλων που πρόκειται να εφαρμοστούν, μαζί φυσικά με τους χειρισμούς που έκανε η διοίκηση ώστε να βρεθούν οι ανάλογοι χώροι όπου αυτοί οι άνθρωποι θα νοσηλεύονται. Τελικά ορίστηκε ως τέτοιος χώρος ο τέταρτος όροφος, που πέρασε πολλές δύσκολες στιγμές μιας τραγικής πληρότητας, που εκείνο τον καιρό είχαμε παράλληλα και τις τραγικές εξελίξεις σε κόστος νοσηρότητας και ανθρώπινων ζωών.

 

Νιώθατε ότι είχατε τα μέσα, τον εξοπλισμό, την επιστημονική κατάρτιση για να αντιμετωπίσετε τον θανατηφόρο ιό;

 

Ξέραμε ότι έρχεται μια βαριά ιογενής πνευμονία, την οποία δεν μπορούν να εξουδετερώσουν τα αντιβιοτικά μας. Επομένως και τα ίδια τα πρωτόκολλα δεν μπορούσαν να μας διαφωτίσουν σχετικά με τα υπάρχοντα φάρμακα που διαθέταμε στη φαρέτρα μας.

Από πλευράς λοιπόν γνώσης πρωτοκόλλου και φαρμακευτικής αγωγής ναι. Από όλα όμως τα υπόλοιπα μπορούσε μια εξέλιξη να γίνει αρνητική ανά πάσα στιγμή και να σου ξεφύγει, είτε αφορούσε στις ενισχυμένες συσκευές παροχής οξυγόνου- που τότε τις μαθαίναμε- είτε αφορούσε στον χειρισμό των ανθρώπων σε κλειστό θάλαμο που έχει μεγάλη επικινδυνότητα-πέρα από τη συναισθηματική επίπτωση- γιατί δεν έχεις την άμεση επαφή τους, οπτική και ακουστική, επειδή λείπουν και τα μόνιτορ, άρα δεν μπορείς να έχεις συνεχή καταγραφή ζωτικών σημείων όλων των ασθενών.

 

Η πανδημία εξελισσόταν, οι ανάγκες ολοένα αυξάνονταν, αλλά ο αριθμός των επαγγελματιών υγείας παρέμενε ο ίδιος. Μάλλον μειωνόταν γιατί κι εσείς αρρωσταίνατε. Πόσο δυσκόλευε αυτό την όλη κατάσταση;

 

Ήταν πολύ δύσκολη η κατάσταση. Ζούσαμε πρώτον το γεγονός της υποστελέχωσης, δεύτερον το πρόβλημα της μη ορθολογικής κατανομής του προσωπικού κάποιες φορές και τρίτον ότι ήρθαν παιδιά, στελέχη νοσηλευτικά τα οποία με πολύ κόπο, φιλότιμο και ζήλο, προσπάθησαν να ξεπεράσουν την έλλειψη προϋπηρεσίας. Υπήρχαν δύσκολες στιγμές που κάποιοι μπορεί να τις έχουν ζήσει σε επίπεδο εξωτερικών ιατρείων και χειρουργείων. Αλλά αυτό που συνέβαινε στην κλινική covid δεν ήταν μία μέρα, είχε διάρκεια. Και μάλιστα μιλάμε για προσωπικό που ακόμη και τώρα δεν έχει ανανεωθεί, δεν έχει πάει κάπου αλλού να χαλαρώσει, να ξεκουραστεί, με αποτέλεσμα την επαγγελματική του εξουθένωση.

 

Θυμάστε τον πρώτο ασθενή που εισήχθη στο νοσοκομείο Τρικάλων με κορονοϊό; Τι έγινε εκείνη την ημέρα;

 

Αυτό δεν το θυμάμαι. Η αλήθεια είναι πως όταν έρχονταν τα πρώτα περιστατικά λίγα ήταν εκείνα που κρατούσαμε γιατί ήταν τότε ανοιχτή η αγκαλιά του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Λάρισας που είχε τη δυνατότητα και την ιατρική τεχνογνωσία και διέθετε και κάποιους θαλάμους αρνητικής πίεσης. Κάποια πρώτα περιστατικά που νοσηλεύτηκαν στην πτέρυγα του τέταρτου ορόφου, αν εξαιρέσουμε κάποια που είχαν βαρύτητα, ήταν ήπια. Μετά, όταν η πανδημία φούντωσε, είχαμε και τον μεγάλο αριθμό και τη βαρύτητα μαζί.

 

Κάποια χαρακτηριστική περίπτωση συνανθρώπου σας που χάσατε;

 

Ναι, υπήρξαν αρκετές χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Να βλέπεις ότι τον ασθενή σου τον χάνεις μελανιασμένο, ζορισμένο, ιδρωμένο, να έχει στοιχειώδη επικοινωνία με το περιβάλλον, να μην μπορείς να τον βοηθήσεις ακόμα και με την ανώτατη υποστήριξη του οξυγόνου και των υπόλοιπων φαρμάκων, να πηγαίνει να σηκωθεί από την αγωνία γιατί πάντοτε η υποξαιμία φέρνει και διέγερση και εκείνη την ώρα να αισθάνεσαι πραγματικά κομμάτια, γιατί ούτε να τον ανακουφίσεις μπορείς και ξέρεις ότι μετά από λίγο θα χάσει τη ζωή του.

 

Όταν κάποιος τα κατάφερνε και έβγαινε νικητής απ’ την κλινική;

 

Ήταν κάτι πολύ σημαντικό, νιώθαμε μεγάλη ικανοποίηση ειδικά για κάποιους που έβγαιναν μετά από μεγάλη διάρκεια νοσηλείας. Και μάλιστα νιώθαμε ακόμη μεγαλύτερη ικανοποίηση όταν επανέρχονταν για την καθιερωμένη επανεξέτασή τους και βλέπαμε -με αργό μεν ρυθμό-την βελτίωσή τους.

 

Πως ήταν να βλέπετε ηλικιωμένους μόνους και ανήμπορους να παλεύουν για την ζωή τους;

 

Είχαμε πολλές τέτοιες περιπτώσεις που προσπαθούσαμε απ’ το να τους δώσουμε λίγο νεράκι,μέχρι να ενεργοποιήσουμε το κινητό τους. Και ηλικιωμένους ανήμπορούς και μεσήλικες ανήμπορους, τρομαγμένους, ανθρώπους διεγερτικούς και ανήσυχους. Αυτό έχει να κάνει με την υποξαιμία η οποία μπορεί να φέρει την διέγερση, αλλά έχει να κάνει και με την ίδια την ψυχοσωματική κατάσταση κάποιων ηλικιωμένων οι οποίοι είχαν έναν βαθμό εγκεφαλικής ατροφίαςκαι έβλεπες ότι αυτή η βίαιη αλλαγή περιβάλλοντος, δηλαδήτο να είναι μέσα σε έναν χώρο που δεν ξέρουν, δεν είναι καλά προσανατολισμένοι και λείπουν και οι δικοί τους άνθρωποι, τα γνώριμα πρόσωπα, τους κάνει πραγματικά να φοβούνται, να διεγείρονται, να παραληρούν. Απορυθμίζονται. Και αυτό έκανε ακόμη πιο δύσκολη την αντιμετώπιση. Αυτά τα είχαμε σε καθημερινή βάση. Το νοσηλευτικό και βοηθητικό προσωπικό έκανε άθλο.

 

Υπήρξαν στιγμές που χάσατε το κουράγιο σας, που φοβηθήκατε;

 

Υπήρξαν στιγμές εκνευρισμού πρώτα, αμηχανίας γιατί ήμουν σε θέση να μην μπορώ να ενημερώσω τους συγγενείς αντικειμενικά για τους ανθρώπους τους, ή φοβόμουν μήπως τους παραπλανήσω και δώσω ψεύτικα στοιχεία. Υπήρχε και φόβος, αλλά επειδή είχαμε και την Μονάδα Εντατικής Θεραπείας η οποία ήταν πάντοτε διαθέσιμη, αισθανόσουν σίγουρα μια μεγαλύτερη ανακούφιση.

 

 

Το ΕΣΥ είναι αναγκαίο αλλά δεν το στηρίζουν όσο πρέπει

 

Ως εργαζόμενη στο Εθνικό Σύστημα Υγείας -το οποίο είχε κακοποιηθεί για δεκαετίες και είχε απαξιωθεί- πως νιώσατε που η ζωή μιας ολόκληρης χώρας κρέμονταν από τις ικανότητες, τον επαγγελματισμό και την ευσυνειδησία σας; Δεν ήταν πολύ μεγάλο βάρος για τους ώμους σας;

 

Πολύ μεγάλο βάρος, πράγματι! Από την άλλη το περιμέναμε και ήταν κάτι που το λέγαμε πολλές φορές στις διεκδικήσεις μας, πως το ΕΣΥ χρειάζεται, γιατί μόνο αυτό μπορεί να σηκώσει πανδημίες και τέτοιου είδους περιστατικά πολλές φορές χωρίς κοινωνικό περίγυρο. Χωρίς να δαιμονοποιούμε την ιδιωτική πρωτοβουλία. Αλλά μιλούσαμε για ένα ΕΣΥ στελεχωμένο και όχι μόνο να επαφίεται στους ήρωες για το αν θα τα βγάλουν πέρα, γιατί εκεί πάντα κάποιος θα μείνει πίσω, είτε ο συγγενής που δεν έχει ενημερωθεί, είτε ο άρρωστος που δεν έχει φροντιστεί στον βαθμό που θα έπρεπε.

 

Αποδέχεστε το χαρακτηρισμό «ήρωας» που πολύ χρησιμοποιούσαν όταν αναφέρονταν στους γιατρούς και γενικότερα σε όλους τους εργαζόμενους στα νοσοκομεία;

 

Όχι, εργαζόμενοι είμαστε και κάθε εργαζόμενος στον τομέα του πρέπει να στηρίζεται και ο ίδιος να φροντίζει να κάνει το καλύτερο. Από ένα σημείο και μετά εκδηλώναμε και κάποιες αντιδράσεις εκνευρισμού όταν το ακούγαμε, λέγοντας “αφήστε τώρα τους χαρακτηρισμούς περί ηρωισμού και φέρτε κόσμο”.

 

Έχει ξεχαστεί αυτή η ηρωοποίησή σας από το κράτος;

 

Ναι γιατί έχει περάσει αρκετό διάστημα και δεν έχει γίνει καμία κίνηση. Βέβαια δεν είμαστε σε κορυφώσεις και σε τόσο δύσκολες ημέρες, αλλά πάλι η δουλειά και η προσφυγή των πολιτών στο ΕΣΥ είναι μεγάλη, άρα χρειάζονται χέρια. Και δυστυχώς βλέπουμε να ναρκοθετείται ο θεσμός της πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης.

 

Όσον αφορά στα εμβόλια, τα περιμένατε; Αποφορτίστηκε η κατάσταση στο νοσοκομείο;

Φυσικά τα περιμέναμε γιατί και όταν είχαμε ζήσει τον ιό της γρίπης Η1Ν1 πάλι το ίδιο είχε γίνει, εφαρμόζοντας την επιστημονική αρχή ότι γίνεται το εμβόλιο για να μπορέσω να απομακρύνω την πιθανότητα της βαριάς νόσησης. Βέβαια ήταν και μια εστία διαμάχης και διαφορετικών απόψεων. Πιστεύω όμως ότι το δικαίωμα του εμβολιασμού πρέπει να παρέχεται σε κάθε άνθρωπο πάνω στη γη, γιατί ο ίδιος ο ΠΟΥ ανέφερε ότι οι μέσες και κατώτερες τάξεις δεν έχουν πρόσβαση στα εμβόλια και στην πρωτοβάθμια περίθαλψη.

 

Ως γιατρός βιώσατε κοινωνικό ρατσισμό; Αισθανθήκατε ότι συγγενείς και φίλοι σας, ακόμη και εργαζόμενοι στον ίδιο χώρο, σε άλλα πόστα, σας απέφευγαν επειδή φοβόντουσαν μην κολλήσουν;

 

Κοιτάξτε, γενικά ζήσαμε απομονωμένα. Κάποιοι από τους υπόλοιπους συναδέλφους μας και εργαζομένους, θεωρούσαν ότι είμασταν στην “Σπιναλόγκα”. Γι’ αυτό καλό είναι σε τέτοιες περιπτώσεις να υπάρχει μια κυκλική εναλλαγή, να μην είναι συνέχεια οι ίδιοι σε έναν ορισμένο χώρο.

Θα ήθελα να πω ένα μπράβο γιατί συνάδελφοί μου άλλων ειδικοτήτων (που δεν ήταν πνευμονολόγοι ή παθολόγοι) όπως οι χειρουργικές ειδικότητες, ακόμη και γυναικολόγος συνάδελφος στήριξε και στηρίζει το τμήμα covid, όπως επίσης και οι ειδικευόμενοι συνάδελφοι που άφησαν πίσω την εκπαίδευσή τους προκειμένου να μας στηρίξουν, γιατί ερχόντουσαν κυκλικά και κάλυπταν δουλειά και εφημερίες.

 

Σε κάθε εργασιακό χώρο, υπάρχουν αντιπαλότητες, διαφωνίες, έριδες. Ο μεγάλος εχθρός και η ανάγκη για τη διατήρηση της ζωής, σας ένωσε ως εργαζόμενους ή σας δίχασε;

 

Φυσικά και μας ένωσε. Ξέρετε δεν υπάρχει διχασμός. Μπορεί να έχουμε ένταση στη δουλειά μας, αλλά ποτέ επί προσωπικού δεν θα επιτεθεί ο ένας στον άλλο. Θα υπάρξουν εκνευρισμοί, αντιθέσεις, αλλά προχωράμε. Και αυτά έχουν ως στόχο το να μπορέσουμε να είμαστε πιο αποτελεσματικοί απέναντι στον ασθενή μας. Και θα φωνάξεις και θα απαιτήσεις να γίνει κάτι αμέσως, αλλά αυτά ξέρουμε πως είναι κάτι περαστικό.

 

Αν γυρίζατε το χρόνο πίσω και με την εμπειρία που έχετε αποκομίσει, τι εκτιμάται ότι θα μπορούσε να έχει προβλεφθεί για να μην χαθούν ανθρώπινες ζωές; Θα μπορούσαν να είχαν γλιτώσει κάποιοι άνθρωποι;

 

Ναι, αν δεν είχαμε την καθυστερημένη προσέλευση στο νοσοκομείο, αν δεν είχαμε να αντιμετωπίσουμε τα παραμελημένα υποκείμενα νοσήματα και αν διαθέταμε περισσότερο εξοπλισμό για να καλύψουμε αυτή τη φοβερή υποξαιμία η οποία όταν έφτανε σε ένα σημείο δεν αντιμετωπιζόταν. Φυσικά και όσον αφορά στο ανθρώπινο δυναμικό, θα έπρεπε να είμαστε δυόμιση τουλάχιστον φορές περισσότεροι. Ήρθανε κάποιοι γενικοί γιατροί να βοηθήσουν, αλλά κυρίως ήθελε νοσοκομειακά πρόσωπα που να έχουν τη συγκεκριμένη εμπειρία.

 

 

Δεν νικήσαμε ακόμη αλλά τώρα ξέρουμε τον εχθρό…

 

Πιστεύετε ότι νικήσαμε τον κορονοϊό;

 

Τον έχουμε καταλάβει καλύτερα. Έχει πάλι τις δυσκολίες του στην αντιμετώπισή του, αλλά έχει εξασθενήσει γιατί υπάρχουν πολλές περιπτώσεις συνανθρώπων μας που περνάνε τον κορονοϊό σαν ίωση στο σπίτι. Βέβαια με τους ιούς δεν τελειώνεις ποτέ. Να ευχηθούμε αυτός ο ιός να μην κάνει την πνευμονίτιδα, δηλαδή την ιογενή πνευμονία. Θα χρησιμοποιήσω την διπλωματική έκφραση: τον έχουμε κατανοήσει και τον έχουμε ελέγξει.

 

Εσείς αρρωστήσατε;

 

Όχι δεν αρρώστησα, εκτός αν το πέρασα στο πόδι, αλλά όλα τα μοριακά τεστ που έκανα κατά καιρούς ήταν αρνητικά.

 

Οι ιατρικές σας γνώσεις και η πολύχρονη εμπειρία σας, σας οδηγεί σε μια αισιόδοξη διαπίστωση για το μέλλον; Θα απαλλαγούμε από τέτοιους επικίνδυνους ιούς με την αλματώδη ανάπτυξη της επιστήμης, ή το μέλλον προδιαγράφεται ζοφερό;

 

Όχι δεν θέλω να πιστεύω ότι είναι ζοφερό το μέλλον. Αλλά ας μιλήσουμε για μια ενδιάμεση κατάσταση. Να απαλλαγούμε εντελώς από τα μικρόβια και τις λοιμώξεις είναι αδύνατον. Όμως από την άλλη πλευρά η επιστήμη και τόσοι αθόρυβοι και πολλοί επιστήμονες κάνουν τόσο έργο και επειδή αυτό το έργο είναι σε επίπεδο πλέον μοριακό, θα έχουμε απαντήσεις. Είναι τόσο βαθιά τα νερά που κινείται η επιστήμη που θα μπορέσει να μας δώσει εξατομικευμένες απαντήσεις και σε επίπεδο πλέον πολύ σύνθετων μοριακών μηχανισμών.

Σχετικές δημοσιεύσεις