PISA και μας φάγανε

Η αλήθεια δυστυχώς είναι πως η νεολαία μας βυθίζεται στη δίνη του λειτουργικού αναλφαβητισμού, με ευθύνη όλων μας…

 

  • Γράφει η Λένα Παπαντώνη

Καθώς η σχολική χρονιά οδεύει στο τέλος της και οι πανελλήνιες εξετάσεις πλησιάζουν, ήρθαν τα αποτελέσματα των εξετάσεων της Ελληνικής PISΑ να ταράξουν, λίγο, τα λιμνάζοντα νερά στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Για ακόμη μια φορά το συμπέρασμα που προκύπτει από αυτά είναι πως ένα ,διόλου αμελητέο, ποσοστό μαθητών στη χώρα μας θα αποφοιτήσει από το σχολείο λειτουργικά αναλφάβητο. Με απλά λόγια με σημαντικές αδυναμίες στην κατανόηση κειμένου, στην κατανόηση του προφορικού και γραπτού λόγου, στην με σαφήνεια διατύπωση των σκέψεών του, στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης και στην εκμετάλλευση ευκαιριών για την βελτίωση των γνωστικών δεξιοτήτων του.

Δεν θα σταθώ στο γεγονός ότι οι συγκεκριμένες εξετάσεις, αυτές καθ αυτές, δεν χαίρουν καθολικής αποδοχής και αποτελούν από τη μέρα ένα της εμφάνισής τους και στη χώρα μας πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ εκπαιδευτικών και πολιτικής ηγεσίας και μεταξύ των πολιτικών σχηματισμών. Αυτό που για μένα έχει σημασία είναι πως, καλώς ή κακώς, τα συμπεράσματά της είναι κάτι που όποια ή όποιος επιθυμεί να το δει δίχως παρωπίδες τα διακρίνει καθημερινά γύρω του. Τα παιδιά και οι έφηβοι πράγματι δείχνουν όλο και περισσότερο να βυθίζονται στη δίνη του λειτουργικού αναλφαβητισμού. Η μαθησιακή αυτή υστέρηση είναι γενεσιουργός αιτία πολλών άλλων προβλημάτων όπως η κοινωνική περιθωριοποίηση και η ανάπτυξη παραβατικών συμπεριφορών.

Οι αιτίες προφανώς πολλές και η ανεπάρκεια του εκπαιδευτικού συστήματος με την χρόνια «επένδυση» και έμφαση στην αποστήθιση κειμένου, στην παπαγαλία με απλά λόγια, είναι σημαντική μεν, αλλά μάλλον, μόνο μία από τις πτυχές του προβλήματος. Η δομική αδυναμία του συστήματος εξάλλου δεν είναι χθεσινή αλλά η έξαρση του φαινομένου προκύπτει τώρα. Γιατί; Προφανώς και δεν είμαι ειδική αλλά αυτό που μπορώ να σκεφτώ είναι πως οι τεράστιες και καταιγιστικές αλλαγές στην κοινωνία και τον τρόπο ζωής παίζουν σαφέστατα τον ρόλο τους. Εκπαίδευση είναι μόνο το σχολείο; Η οικογένεια δεν παίζει τον ρόλο της; Η Ελληνική οικογένεια άραγε πόσο χρόνο επενδύει στην καλλιέργεια των σχέσεών της με τα παιδιά; Πόσο ενδιαφέρον δείχνει ο Έλλην γονιός για την εκπαίδευση και μόρφωση των παιδιών του;

Δεν μιλάω για πληρωμή φροντιστηρίων και απόκτηση πτυχίων κάθε είδους. Μιλάω για αυτό το είδος της γνώσης που καλλιεργεί και οξύνει πνεύματα. Οι Έλληνες για παράδειγμα δεν διαβάζουν. Είμαστε λαός που δεν ξοδεύει σε βιβλία, τουλάχιστον όχι όσο θα έπρεπε. Αυτό μέσα από τη διαδικασία της μίμησης περνά βιωματικά και στα παιδιά. Κάπως έτσι όμως χάνεται το είδος της μόρφωσης, που βάζει το παιδί σε διαδικασία αναζήτησης, είδος που είναι  ανεκτίμητο και αναντικατάστατο.

Θυμάμαι από τον παιδικό εαυτό μου, πως η επένδυση στη γνώση, σε μια διαδικασία δηλαδή εξ ορισμού απαιτητική και κοπιώδη, ήταν το προαπαιτούμενο για ένα καλύτερο μέλλον. Και επειδή η ζωή δεν είναι ένας δρόμος με ευκολίες έπρεπε να κουραστείς για να μάθεις και να προοδεύσεις. Και όλα αυτά μας τα μαθαίνανε εξ απαλών ονύχων.  Φρονώ ότι οι περισσότεροι, ως γονείς πλέον, έχουμε κάπου…πλαδαρέψει και  αυτό το μάθημα ζωής δεν το αναπαράγουμε όσο πρέπει. Φυσικά η ευθύνη δεν είναι μονάχα δική μας. Όπως προκύπτει από έρευνες παγκοσμίως, η χρήση των κινητών και η επέλαση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει εξελιχθεί σε μάστιγα αναφορικά με την εκπαιδευτική διαδικασία. Και προφανώς αυτό είναι κάτι που άπαντες διακρίνουμε στην καθημερινότητά μας. Τα παιδιά, εθισμένα από πολύ μικρή ηλικία στις οθόνες, απλώς αδυνατούν να διαβάσουν.

Το διάβασμα δεν είναι μια φυσική διαδικασία αλλά κάτι που μαθαίνεται και απαιτεί πειθαρχία. Όταν όλος ο χρόνος αφιερώνεται σε μια οθόνη η δυσκολία στο διάβασμα προκύπτει ως φυσική εξέλιξη και η απόσπαση προσοχής γίνεται χρόνιο ζήτημα εμποδίζοντας την μόρφωσή τους και την εξέλιξή των παιδιών. Ο εθισμός σε βιντεάκια 2-3 λεπτών κάνει τα παιδιά να βαριούνται οτιδήποτε διαρκεί περισσότερο οπότε συνιστά ανεδαφική φιλοδοξία το να αναμένουμε να διαβάσουν ένα βιβλίο πολλών σελίδων. Και τι να κάνουμε θα πει κανείς. Να απαγορευθεί η χρήση κινητών; Δύσκολο έως αδύνατο. Τουλάχιστον ο περιορισμός στη χρήση μαζί με μια επιστροφή σε κάπως πιο παραδοσιακές διαδικασίες ανατροφής ίσως αποτελούσε μια αρχή. Διότι εν τέλει η παροχή μασημένης τροφής στα παιδιά, δεν συνιστά πράξη γονεϊκής αυτοθυσίας αλλά έγκλημα στο όνομα της αγάπης. Εξάλλου, όπως χρόνια λένε οι Κινέζοι, δίνοντας σε κάποιον ένα ψάρι του εξασφαλίζεις ένα γεύμα αλλά μαθαίνοντάς του να ψαρεύει του εξασφαλίζεις την τροφή για όλη του τη ζωή.

Σε κάθε περίπτωση φρονώ ότι τα καμπανάκια είναι πολλά και εξαιρετικά ηχηρά και άπαντες οφείλουν/με να σκύψουμε στο θέμα με όλη μας την προσοχή. Είναι ήδη αργά, είμαστε πολύ PISO…

 

Σχετικές δημοσιεύσεις